Trước nhu cầu cấp thiết về nguồn rau sạch an toàn, nhiều gia đình ở Hà Nội đã lựa chon giải pháp “trồng rau mầm tại nhà” biến khoảng ban công nhỏ, hành lang của gia đình thành vườn rau... chỉ với vài khay nhựa và một ít hạt giống.

Tại TP.HCM và nhiều tỉnh miền Nam, rau mầm là món ăn quen thuộc từ lâu rất được ưa chuộng, nhưng với Hà Nội rau mầm vẫn là một món lạ. Tuy nhiên, nhiều bà mẹ trẻ biết rau mầm là sản phẩm an toàn chất lượng cao muốn mua thì lại thắc mắc là tìm mãi vẫn không có địa chỉ người bán, còn rau mầm được bày bán ở một số siêu thị thì không rõ nguồn gốc ra sao và có thực sự an toàn hay không? Tại các siêu thị giá của rau mầm là 7.000-15.000/200g. Với mức sống bình thường của đại đa số người dân thì việc mua rau sạch giá cao như trên là một điều không tưởng.

Sau nhiều năm nghiên cứu, thử nghiệm và xây dựng nhiều mô hình trên diện rộng thành công, mới đây Trung tâm Nghiên cứu phân bón và dinh dưỡng cây trồng trực thuộc Viện Thổ nhưỡng nông hóa đưa ra mô hình trồng rau an toàn trên nền giá thể GT 05. GT 05 là giá thể sinh học không đất, có hàm lượng chất hữu cơ (OM) và dinh dưỡng cao: 44% chất hữu cơ (OM), 1,2% đạm (N), 0,8% lân (P₂O₅), 0,7% kali (K₂O) và các dinh dưỡng trung, vi lượng cần thiết khác cho cây trồng. Giá thể GT 05 cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng, có độ tơi xốp, thoáng khí, nhẹ, sạch nguồn bệnh, không có tuyến trùng, hút và giữ ẩm tốt. Trong sản xuất rau an toàn, GT 05 được sử dụng làm bầu gieo ươm cây rau giống, sản xuất rau mầm, rau thương phẩm như các loại rau ăn lá, rau ăn quả rất hiệu quả và tiện lợi. Sau khi đã gieo, khay hạt giống được đặt nơi có nhiều ánh sáng như ngoài sân, lan can, sân thượng và hàng ngày tưới đủ ẩm cho cây sinh trưởng, phát triển tốt.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ thì rau mầm là một trong những món ăn bổ dưỡng nhất và hoàn thiện nhất đối với sức khoẻ con người. Sự nảy mầm làm tăng hàm lượng enzyme trong rau cao hơn 43 lần so với thức ăn không nảy mầm. Sự giàu enzyme của rau mầm khi được cơ thể hấp thụ sẽ làm tăng hoạt tính của enzyme trong quá trình trao đổi chất diễn ra trong cơ thể. Điều đó có tác dụng dẫn đến sự phục hồi của mạch máu và quá trình trao đổi chất. Quá trình nảy mầm dưới tác dụng của ánh sáng sẽ tạo ra clorophyl (chất diệp lục). Chất này giúp cho cơ thể khắc phục hiện tượng thiếu protein trong bệnh thiếu máu. Nếu sử dụng rau mầm trong bữa ăn hàng ngày cơ thể chúng ta sẽ được cung cấp lượng vitamin C, caroten A, vitamin B… rất dồi dào, có lợi cho sức khoẻ.

Giấy ăn, nguyên liệu trồng rau

Một mô hình trồng rau tại hộ gia đình là của Trung tâm Phát triển hoá sinh Việt. Nguyên liệu chuẩn bị trong sản xuất rau là những túi hạt cây rau, vài cái khay nhựa, hộp mút xốp, thùng nhựa được khoét lỗ và vài tờ giấy ăn. Cách làm như sau: Cho hạt vào ngâm với nước ấm ở nhiệt độ 30^oC trong 2-4 giờ giúp kích thích hạt rau nảy mầm. Sau đó, dùng giấy ăn trải hai lớp lên trên khay nhựa thủng rồi đổ hạt đã ngâm đều trên mặt giấy trong khay. Sau đó, để khay rau mới gieo vào chỗ tối từ 1-3 ngày (rau cải để 1 ngày, rau muống để 3 ngày) rồi đem ra để chỗ có ánh sáng dịu. Điều quan trọng nhất là phải giữ ẩm cho rau bằng cách cứ 3-4 giờ lại dùng bình xịt tưới cho khay rau. Với rau ăn lá 25-30 ngày sẽ cho thu hoạch (rau muống, rau dền, các loại cải, mồng tơi…) thì nên ngắt ngọn từ lá thứ 3 để kích thích cây phát triển nhiều nhánh phụ. Sau khi thu hoạch được 3-4 lứa cần bổ sung phân bón hữu cơ (khoảng 2 nắm/khay) sau mỗi lần thu hoạch. Sau mỗi đợt trồng, giá thể có thể được tái sử dụng bằng cách phơi khô (để diệt nấm bệnh, côn trùng) và trộn thêm 50% giá thể mới rồi trồng lại như cũ. Mỗi gia đình ở thành phố chỉ cần 7-14 khay luân phiên thay nhau trong tuần (mỗi ngày 1-2 khay) là đã có một lượng rau sạch, bổ dưỡng, an toàn cung cấp cho chính gia đình mình. Hơn nữa, cứ 100g hạt (giá 2.500đ) là ra được 1kg rau mầm. Như vậy, so với giá rau trên thị trường hiện nay thì trồng rau mầm còn có hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, phương pháp này có nhược điểm là cứ 3-4 giờ lại phải tưới rau một lần. Đặc biệt, mỗi khi thời tiết hanh khô thì phải tăng cường tưới nước hơn nữa.

Nhóm các nhà khoa học thuộc Trường đại học Nông nghiệp I Hà Nội vừa đưa ra phương pháp sản xuất rau an toàn bằng công nghệ “vườn treo”. Đây là một công nghệ cao theo đó có thể trồng nhiều loại rau quả mà không cần dùng đến đất. Phần trên của "vườn treo" là những miếng nhựa xốp có khoét nhiều lỗ nhỏ để làm hốc trồng cây. Phía dưới, đáy được làm bằng những vật liệu có khả năng giữ cho nước có pha dung dịch nuôi cây (phân bón đa, vi lượng) không bị thấm như nhựa, tôn lá hay fibrô xi măng… Riêng với "vườn treo" ở tư thế dốc thì ở phía thấp cần có dụng cụ hứng nước và đem tưới trở lại bằng phương pháp thủ công hoặc hoàn lưu bằng máy nếu có điều kiện. Công nghệ này đang áp dụng cho các loại rau như cải, xà lách... cứ 1m² mỗi vụ cho 3-4kg, giá bán 8.000 đ/kg. Mỗi năm, 1m² dùng hết 4 thùng dung dịch, giá 88.000 đồng, trồng được 11 vụ.

Ông Nguyễn Văn Khởi một người dân ở phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội là người rất hiểu giá trị của cây rau mầm. Khoảng sân nhỏ chừng 5m² trên tầng thượng nhà ông là thế giới riêng của rau mầm. Từng là cán bộ công tác tại Trường đại học Nông nghiệp nên khi về hưu ông Khởi cũng tìm nguồn vui ngay trong ngôi nhà của chính mình bằng việc thử nghiệm trồng rau mầm. Ban đầu ông trồng đủ loại rau mầm: rau vừng, rau muống, cải ngọt, mầm lạc, mầm đỗ tương, đỗ đỏ… chỉ để ăn. Ông cho rằng: nếu gia đình nào có điều kiện thì nên trồng rau mầm từ các loại hạt: đỗ, vừng, lạc… để sử dụng trong bữa ăn, vì rau mầm được trồng từ các loại hạt này rất ngon, có vị thơm và béo, có giá trị dinh dưỡng rất cao, đặc biệt tốt cho sức khoẻ con người. Ông Khởi cũng cho hay: Sản xuất rau mầm bán ra thị trường là một phương án làm kinh tế phù hợp với điều kiện của những người dân ngoại thành Hà Nội hiện nay khi diện tích đất nông nghiệp đang ngày một thu hẹp. Bản thân ông Khởi chỉ với một diện tích trồng khiêm tốn nhưng mỗi tuần cũng cho thu hoạch khoảng 10kg rau mầm. Toàn bộ số rau mầm ông Khởi trồng ra là theo đơn đặt hàng để cung cấp cho Khách sạn Daewoo. Không chỉ ham mê nghiên cứu sản xuất rau mầm phục vụ nhu cầu riêng của mình, ông Khởi còn có tham vọng kết hợp với Chi hội Phụ nữ của một số phường mở lớp cho những người về hưu để họ có thể tự trồng rau mầm phục vụ cho gia đình mình. Thích rau gì là gieo loại đó còn gì thú vị hơn!”./.